ตอนที่ 11 – ประวัติศาสตร์ใหญ่ ใน “ประวัติศาสตร์สากล” โดย หลวงวิจิตรวาทการ (3)

ดาวยูเรนัสอยู่พระโขนง 

ด้วยเหตุของการเป็นผู้สนใจประวัติศาสตร์ในมุมมองที่กว้างไกล แม้ความรู้ที่เกินกรอบประเพณีของการศึกษาวิชาประวัติศาสตร์โลกในสมัยของท่านจะยังจำกัดอยู่มาก พลตรีหลวงวิจิตรวาทการได้ย้ำให้นักเรียนวิชาประวัติศาสตร์สนใจเรื่องที่เกิดก่อนโลกมนุษย์เอาไว้บ้างเล็กน้อย เพราะเป็นเรื่องที่จะปล่อยทิ้งไปเลยมิได้ ท่านบอกว่าตำราประวัติศาสตร์จำต้องกล่าวถึงเรื่องจักรวาล (หมายถึงเอกภพ) บ้างเล็กน้อย “โดยถือเป็นข้อความเบื้องต้นของวิชาประวัติศาสตร์”
ดังนั้นแล้วท่านจึงอุทิศเนื้อที่ในหน้า 3-5 ให้กับการอธิบายเพียงเล็กน้อยเรื่อง”จักรวาล”อันเป็นส่วนหนึ่งของข้อความเบื้องต้น ก่อนที่จะเข้าสู่เนื้อหาหลักว่าด้วย ประวัติศาสตร์สากล ของท่าน ข้อความทั้งหมดคัดลอกมาดังนี้:

“จักรวาล” กว้างไม่มีที่สิ้นสุด ความกว้างของจักรวาลเป็นสิ่งที่ไม่สามารถจะหาวิธีวัดหรือกำหนดหมายว่าเป็นเนื้อที่เท่าใด เพราะไม่มีขอบเขต ไม่มีความสุดสิ้น และภายในจักรวาลอันกว้างใหญ่นี้ปรากฏแก่ตาเราเหมือนหนึ่งว่ามีอะไรอยู่เต็ม เพราะในเวลากลางคืนเราเห็นดาวเต็มฟ้า แต่ความจริงระยะทางในระหว่างดาวนั้น กว้างและไกลกันเหลือเกิน ที่ว่างระหว่างดาวดวงหนึ่งๆ เป็นที่ว่างจริงๆ, ว่างอย่างไม่มีอะไร, ว่างอย่างที่ไม่น่าเชื่อนัยน์ตาของเราเองเรามองดูด้วยตาเปล่าจากพื้นพิภพ จะไม่รู้สึกว่ามีที่ว่างถึงปานนั้น แต่กล้องที่ใช้ส่อง และเครื่องมือที่ใช้วัดระยะ จะบอกให้เราทราบความว่างเปล่า และความห่างไกลอย่างน่าประหลาด

เพียงแต่ภายในบริเวณใกล้เคียงกับโลกเรา ซึ่งเป็นเนื้อที่แม้แต่จะเขียนตัวเลขก็ไม่ง่ายนัก เพราะเป็นจำนวนล้านๆของล้านไมล์ในบริเวณอันกว้างใหญ่เช่นนี้  นอกจากดวงอาทิตย์กับโลกของเราแล้ว ก็มีดาวอยู่เพียง 8 ดวง คือพระจันทร์, ดาวศุกร์, ดาวพุธ, ดาวอังคาร, ดาวพฤหัส, ดาวเสาร์, ดาวยูเรนัส, ดาวเนปจูน และดาวพลูโต ระยะห่างจากโลกยังไม่ยุติกันแน่นอน แต่พอประมาณใกล้เคียงความจริงได้ดังนี้

ดวงจันทร์ ห่างจากโลก ราว240,000 ไมล์
ดาวศุกร์ ห่างจากโลก ราว36,000,000 ไมล์
ดาวพุธ ห่างจากโลก ราว67,000,000 ไมล์
ดาวอังคาร ห่างจากโลก ราว141,000,000 ไมล์
ดาวพฤหัส ห่างจากโลก ราว483,000,000 ไมล์
ดาวเสาร์ ห่างจากโลก ราว886,000,000 ไมล์
ดาวยูเรนัส ห่างจากโลก ราว1,782,000,000 ไมล์
ดาวเนปจูน ห่างจากโลก ราว2,793,000,000 ไมล์
ดาวพลูโต ห่างจากโลก ราว15 เท่าของเนปจูน

นอกจากนี้ก็ไม่มีอะไรอยู่ใกล้โลกอีกต่อไป มีดวงดาวที่อยู่ใกล้โลกมากที่สุด ต่อจากดาวพลูโตก็ห่างไกลออกไปอีกหลายพันเท่า จะเห็นได้ว่าที่ว่างของจักรวาลที่ล้อมรอบโลกนั้น มากเหลือที่จะคณนา เพื่อจะให้ แลเห็นความว่าง และห่างไกล ดังกล่าวมาข้างต้นนี้ เราลองสมมติมาตราอย่างย่อที่สุด จะทำให้เห็นชัดยิ่งขึ้น

ลองย่อขนาดโลกของเราให้เล็กลงไปเท่าลูกหินที่เด็กเล่น แล้วเอาลูกหินนั้นไปวางตรงกลางลานเสาชิงช้า สมมติว่าโลกอยู่ตรงนั้น เราจะต้องย่อพระจันทร์ลงเท่าเม็ดถั่วเขียว วางอยู่ห่างจากลูกหินที่สมมติว่าเป็นโลก ห่างราว 70 เซ็นติเมตร ซึ่งจะวางอยู่บนแท่นเสาชิงช้านั่นเอง คราวนี้เราจะต้องทำดวงพระอาทิตย์ให้มีขนาดใหญ่ถึงสามเมตร ไปวางไว้ที่ศาลาเฉลิมกรุง มีดาวเพียงสองดวง ซึ่งอยู่ในระหว่างโลกกับพระอาทิตย์ คือดาวศุกร์และดาวพุธ เราต้องเอาดาวศุกร์วางไว้ราวกำแพงวัดสุทัศน์ ดาวพุธราวมุมถนนตีทอง นอกจากนั้นก็ไกลออกไป ดาวอังคารจะต้องอยู่ราวอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย ดาวพฤหัสอยู่สะพานยศเส ดาวเสาร์อยู่สี่แยกสระปทุม* ดาวยูเรนัสอยู่พระโขนง ดาวพลูโตอยู่ราวถนนตก ต่อไปจากนี้ก็ไม่มีที่จะวางอีกพื้นที่ทั่วโลกก็ไม่สามารถที่จะวางได้ รวมความว่าแม้จะใช้เนื้อที่ทั้งโลกก็ยังไม่พอที่จะทำแผนที่ของจักรวาล ซึ่งใช้มาตราส่วนอย่างย่อ ถึงกับให้โลกของเรามีขนาดเท่าลูกหินที่เด็กเล่นเท่านั้น

มีผู้คิดทำจรวดยาน สำหรับจะไปสู่โลกพระจันทร์ ซึ่งเป็นทางใกล้ที่สุด ความเร็วของจรวดยานนั้นจะเร็วถึง 25,000 ไมล์ต่อชั่วโมง แปลว่าเดินทางระหว่างเชียงใหม่กับกรุงเทพฯ ได้ในเวลาเพียงหนึ่งนาทีครึ่ง ตามอัตราความเร็วนี้ จรวดยานสามารถจะถึงดวงจันทร์ได้ในชั่วเวลา 10 ชั่วโมง แต่ผู้คิดอธิบายว่า เมื่อไปถึงแล้วก็จะต้องวิ่งวนรอบดวงจันทร์อย่างน้อยสามรอบ เพื่อลดความเร็วของจรวดนั้นลง จนสามารถจะหยุดได้ ซึ่งไม่แน่ว่าจะต้องใช้เวลาอีกสักเท่าใด*

การทำจรวดนี้ จะสำเร็จได้หรือไม่ เป็นเรื่องนอกวิชาประวัติศาสตร์ แต่ถ้าเรายอมสมมติว่าคิดสำเร็จ และจรวดนี้สามารถเดินทางระหว่างโลกกับพระจันทร์ได้ในเวลา 10 ชั่วโมงแล้ว ก็จะช่วยให้เราคำนวณระยะของดวงดาวอื่นๆให้เข้าใจง่ายขึ้นคือ ถ้าใช้จรวดนั้นไป  จะต้องใช้เวลา ปี/เดือน/วัน

ดาวศุกร์2 เดือน
ดาวพุธ3 เดือน21 วัน
ดาวอังคาร7 เดือน25 วัน
ดาวพฤหัส2 ปี2 เดือน5 วัน
ดาวเสาร์4 ปี16 วัน
ดาวยูเรนัส8 ปี1 เดือน20 วัน
ดาวเนปจูน12 ปี9 เดือน5 วัน
ดาวพลูโต174 ปี

และถ้าจะไปสู่ดาวอีกดวงหนึ่งต่อจากดาวพลูโต ไปยังดวงดาวที่ใกล้ที่สุด จรวดนั้นจะต้องวิ่งไปถึงล้านปีจึงจะถึงการเดินทางที่กล่าวข้างต้นนี้ ไม่สามารถจะเป็นไปได้ แต่ได้ทำตัวเลขไว้ เพื่อให้เห็นว่าจักรวาลมีความกว้างใหญ่ไพศาลเพียงไร และเมื่อพิจารณาดูอย่างนี้ ก็จะเห็นได้ว่าโลกที่เรากำลังอยู่นี้ เป็นของเล็กนิดเดียว การเรียนความเป็นไปของโลก ซึ่งเรียกว่าเรียนประวัติศาสตร์นั้น ควรจะเป็นเรื่องเล็กน้อย ผู้ศึกษาไม่น่าจะเกิดความท้อถอย เห็นเป็นเรื่องใหญ่โตอะไรเลย”

หมายเหตุของสำนักพิมพ์บริษัทสร้างสรรค์บุ๊คส์ ในการพิมพ์ปี พ.ศ.2547

  • ปัจจุบันคือ สี่แยกปทุมวัน
  • ยานอะพอลโล 11 ของสหรัฐอเมริกาได้ลงจอดบนดวงจันทร์ได้สำเร็จ พร้อมนักบินอวกาศ (นีล อาร์มสรตอง -สำนักพิมพ์สะกดนามสกุลเช่นนี้ หรืออาจพิมพ์สะกดผิดโดยไม่ตั้งใจ) เมื่อเดือนกรกฎาคม พ.ศ.2512


สมเกียรติ อ่อนวิมล
26 ตุลาคม 2561